Medicijnen begrijpen · ADHD bij volwassenen
Strattera en alternatieven: wat verandert er in uw dag?
Een andere doos, een andere werkingsduur of een andere behandeling: dat zijn drie verschillende keuzes. Deze vergelijking helpt u ze uit elkaar te houden — en gerichter met uw arts te bespreken.
De beste vergelijking begint bij wat u mist in uw dag. Niet bij welk merk het bekendst klinkt.
Stap 1 van 9 · De vraag achter “een alternatief”
Wilt u een andere naam, of een ander resultaat?
Strattera is de merknaam. Atomoxetine is de werkzame stof.
Een ander geneesmiddel met atomoxetine kan dezelfde werkzame stof bevatten. Methylfenidaat en lisdexamfetamine zijn andere stoffen. Dat onderscheid bepaalt wat u met arts en apotheker moet uitzoeken.
Een ander merk is niet automatisch een andere behandeling.
Uw doos is niet verkrijgbaar
Laat eerst controleren of een geschikt geneesmiddel met dezelfde stof, sterkte en vorm beschikbaar is. Een leveringsprobleem bewijst niet dat de stof niet meer bij u past.
Het resultaat valt tegen
Gaat het om te weinig effect, een te korte werkingsduur of bijwerkingen? Dat zijn verschillende redenen om het behandelplan te herbekijken.
Bronnen: 1, 2, 8. Deze kaart helpt bij het gesprek; wijzig uw middel of dosis niet op eigen initiatief.
Stap 2 van 9 · Het vertrekpunt
Atomoxetine: beoordelen over weken
Geen middel voor alleen die ene drukke dag
Atomoxetine remt de heropname van noradrenaline, een signaalstof die onder meer betrokken is bij aandacht. Het is geen psychostimulans. Het kan enkele weken duren voordat de klachten duidelijk verbeteren.
Na één werkdag weet u nog niet of het helpt. Spreek af wanneer en waarop u het effect beoordeelt.
Een vast schema, met aandacht voor wat u merkt
De inname volgt het voorschrift, ook op dagen zonder grote deadline. Misselijkheid, een droge mond, minder eetlust en slaapproblemen kunnen voorkomen. Bij volwassenen zijn ook seksuele klachten en problemen met plassen beschreven.
Een bijwerking die uw dag hindert, hoort in het gesprek. U hoeft niet te wachten tot de volgende geplande controle.
“Niet-stimulerend” betekent niet “zonder controle”
Ook atomoxetine kan de bloeddruk en hartslag verhogen. De arts controleert die vóór en tijdens de behandeling. Meld hart- of leverproblemen en alle andere geneesmiddelen.
Bron: 1. Meer over inname en voorzorgen: Strattera (atomoxetine).
Stap 3 van 9 · Een andere stof
Methylfenidaat: kijk ook naar de afgifte
Dezelfde stof kan een ander dagverloop geven
Methylfenidaat is een stimulant. Er bestaan vormen die de stof snel vrijgeven en vormen met verlengde afgifte. De Franse Ritaline L.P. bevat bijvoorbeeld een direct en een later vrijkomend deel. De vorm beïnvloedt hoe de werking over de dag verdeeld is.
Vergelijk niet alleen de milligrammen op de doos. Vraag welke uren uw specifieke vorm bedoeld is te overbruggen.
Helpt het, maar te kort?
Noteer wanneer taken weer moeilijker worden en wanneer u de dosis nam. Bespreek de vorm en het innameschema voordat u concludeert dat de stof helemaal niet werkt.
De maaltijd kan meetellen
Bij de Franse Medikinet met gewijzigde afgifte hoort inname tijdens of na een maaltijd: voedsel is belangrijk voor de verlengde afgifte. Dat is geen regel die u op elke ADHD-tablet kunt plakken.
Lees de instructie van uw eigen verpakking.
Minder eetlust en slecht slapen kunnen het voordeel beperken. Ook bij methylfenidaat horen controles van onder meer bloeddruk en hartslag. Een “langwerkende” vorm is dus niet vanzelf de beste vorm voor u.
Bronnen: 2, 3, 4. Franse productvoorbeelden; de indicatie voor volwassenen moet per land en product worden gecontroleerd.
Stap 4 van 9 · Nog een ander dagprofiel
Lisdexamfetamine: het lichaam maakt de actieve stof
Eerst omzetten, dan werken
Lisdexamfetamine wordt in het lichaam omgezet in dexamfetamine. Zo’n voorloper heet een prodrug. Voorbeelden zijn Elvanse in België en Xurta in Frankrijk. Het zijn langwerkende stimulantia; de omzetting maakt ze niet risicoloos.
Langer werken is nuttig als dat bij uw dag past. Het is geen bewijs dat het middel voor iedereen beter werkt.
De avond hoort ook bij het resultaat
Bespreek niet alleen concentratie overdag, maar ook inslapen, eetlust, gewicht en hartkloppingen. De Belgische bijsluiter schrijft ochtendinname voor en waarschuwt voor slapeloosheid bij inname in de namiddag.
Een betere werkdag én een haalbare nacht: beoordeel beide. Pas het tijdstip niet zelf aan om de werking te verlengen.
Bronnen: 5, 6. Voor stimulantia beoordeelt de arts ook het risico op misbruik en afhankelijkheid.
Stap 5 van 9 · Niet elk alternatief past in dezelfde rij
Een lijst voor kinderen is geen keuzelijst voor volwassenen
Guanfacine · Intuniv
Ook een niet-stimulerend middel, maar de Europese indicatie voor ADHD betreft kinderen en jongeren van 6 tot en met 17 jaar bij wie stimulantia niet geschikt zijn of onvoldoende helpen. Sufheid en een lage bloeddruk zijn belangrijke aandachtspunten.
Geen gelijkwaardige standaardoptie voor een volwassen lezer.
Dexamfetamine
Niet hetzelfde geneesmiddel als de voorloper lisdexamfetamine. Het Belgische repertorium vermeldt voor de geregistreerde ADHD-specialiteit een kinderindicatie; de werkingsduur is korter.
Een verwante naam geeft niet automatisch dezelfde volwassenindicatie.
Een specialist kan soms een behandeling buiten de goedgekeurde indicatie bespreken: off-label. Dat vraagt een afzonderlijke afweging en is geen uitnodiging om zelf naar een ander middel over te stappen.
Stap 6 van 9 · De Europese werkelijkheid
De grens verandert de naam — en soms de toegang
Zoek ook op de werkzame stof
Het Belgische repertorium van 30 oktober 2026 vermeldt Atomoxetine Arega en Elvanse. Bij methylfenidaat hangt de volwassenindicatie af van de specialiteit. Een vermelding in het repertorium bewijst niet dat een bepaalde verpakking vandaag op voorraad is.
Laat de apotheker de exacte verpakking én de leverbaarheid controleren.
Het merk verdwijnt; de stof heeft andere toegangswegen
ANSM meldt dat Strattera sinds 27 februari 2026 niet meer beschikbaar is voor nieuwe of voortgezette behandelingen, behoudens specifieke resterende ziekenhuisvoorraden. De dienst noemt Atomoxetin Stada en Atomoxetin Zentiva als alternatieven via een autorisation d’accès compassionnel (AAC), een bijzondere toegangsprocedure. Het fabricagestopbericht was niet het gevolg van een probleem met veiligheid of werkzaamheid.
Dit is een vraag voor de specialist en ziekenhuisapotheek. Geen gewone winkelkeuze tussen merken.
Andere namen, nog steeds atomoxetine
De Nederlandse geneesmiddeleninformatiebank bevat ook geregistreerde atomoxetinecapsules zonder de naam Strattera. Registratie is iets anders dan voorraad, vergoeding of de mogelijkheid om een buitenlands voorschrift af te leveren.
Een buitenlands merk opzoeken lost de toegang niet vanzelf op.
Bronnen: 2, 8, 9. Situatie nagekeken op 9 november 2026; beschikbaarheid kan veranderen.
Stap 7 van 9 · De vergelijking bij elkaar
Vergelijk wat er voor u verandert
| Werkzame stof | Wat onderscheidt ze? | Wat noteert u? |
|---|---|---|
| Atomoxetine | Geen stimulant; verbetering kan weken vragen. | Verandering over meerdere weken, slaap en bijwerkingen. |
| Methylfenidaat | Stimulant; afgiftevorm beïnvloedt het dagprofiel. | Exacte vorm, innametijd en wanneer de werking tekortschiet. |
| Lisdexamfetamine | Langwerkende stimulant; wordt omgezet in dexamfetamine. | Functioneren overdag, eetlust en inslapen. |
Dit is geen ranglijst van werkzaamheid. Het BCFI wijst op beperkte directe vergelijkingen en onzekerheid over werkzaamheid en veiligheid op lange termijn. Uw eigen voordeel en nadelen moeten dus opnieuw worden beoordeeld tijdens de behandeling.
Andere medicijnen kunnen de vergelijking veranderen
Fluoxetine en paroxetine kunnen de afbraak van atomoxetine vertragen, waardoor de blootstelling stijgt. Geef arts en apotheker uw volledige medicatielijst, inclusief zelfzorgmiddelen. Scheiden in “ochtend” en “avond” lost zo’n interactie niet vanzelf op.
Stap 8 van 9 · Maak “het helpt” concreet
Wat lukt er beter buiten het spreekuur?
Kies twee gewone, herkenbare doelen
Bijvoorbeeld: aan een geplande taak beginnen en een gesprek kunnen volgen. Noteer kort of dat beter lukt, wanneer het lastig wordt en wat u merkt van slaap en eetlust. Houd ook bij welke vorm en dosis u volgens voorschrift nam.
“Ik begin makkelijker, maar slaap slechter” vertelt meer dan “het is sterker”. Het is een voorbeeld van wat u kunt bijhouden, geen belofte van effect.
Niet alles hoeft uit een capsule te komen
Psychologische begeleiding, waaronder cognitieve gedragstherapie, en aanpassingen op het werk kunnen deel uitmaken van de aanpak. Denk aan taken in kleinere stappen en een rustigere werkplek. Ze kunnen naast medicatie helpen om dagelijkse moeilijkheden aan te pakken.
Beoordeel het hele behandelplan. Een andere capsule lost niet automatisch elk probleem met planning, slaap of werk op.
Bronnen: 1, 10. De notities zijn een hulpmiddel voor overleg, geen diagnostische test.
Stap 9 van 9 · Bewaren voor uw afspraak
Zes vragen die de keuze duidelijker maken
- Wat wil ik oplossen? Niet verkrijgbaar, te weinig effect, te korte werking of bijwerkingen?
- Wat zit er precies in mijn doos? Stof, sterkte en afgiftevorm — neem de verpakking of een foto mee.
- Wanneer werkt het wel en niet? Beschrijf twee concrete momenten uit uw dag.
- Wat kost het me aan slaap, eetlust of comfort? Ook seksuele klachten tellen mee.
- Wat moet vooraf worden gecontroleerd? Andere medicijnen, bloeddruk, hartslag en persoonlijke risico’s.
- Wanneer evalueren we opnieuw? Spreek af wat verbetering betekent, wanneer u eerder contact opneemt en wat u zelf betaalt.
Een ander doosje is pas een betere keuze als uw behandeling er beter van wordt. De naam is het begin van de vergelijking. Uw dagelijks leven is de maatstaf.