Champix, Nicorette of Zyban: vergelijking van rookstopmiddelen die populair zijn in België
Stoppen met roken blijft een van de grootste gezondheidsuitdagingen in België. Volgens Sciensano rookt nog steeds ongeveer 19% van de Belgische volwassenen, met hogere cijfers bij mannen tussen 35 en 60 jaar. Roken verhoogt het risico op hart- en vaatziekten, longkanker, COPD, erectiestoornissen en depressie. Toch is stoppen bijzonder moeilijk: nicotine veroorzaakt zowel lichamelijke als psychologische afhankelijkheid.
Gelukkig bestaan er bewezen behandelingen die de slaagkans aanzienlijk verhogen. In België zijn vooral drie rookstopmiddelen populair en medisch erkend: Champix (varenicline), Nicorette (nicotinevervangende therapie) en Zyban (bupropion). Elk middel werkt op een andere manier en past bij een ander type roker.
In dit uitgebreide artikel vergelijken we deze drie opties op basis van werking, effectiviteit, bijwerkingen, prijs, terugbetaling in België en geschiktheid voor verschillende profielen. Zo kun je een geïnformeerde keuze maken, samen met je arts of apotheker.
Waarom stoppen met roken zo moeilijk is
Nicotine beïnvloedt het beloningssysteem in de hersenen. Bij elke sigaret komt dopamine vrij, wat een kort gevoel van ontspanning en focus geeft. Na verloop van tijd raakt het brein hieraan gewend en ontstaan ontwenningsverschijnselen zodra de nicotine wegvalt.
Veelvoorkomende ontwenningsklachten:
- Prikkelbaarheid en stress
- Slaapproblemen
- Concentratieverlies
- Depressieve gevoelens
- Toegenomen eetlust
Daarom faalt meer dan 90% van de stoppogingen zonder ondersteuning. Medicamenteuze hulp kan de kans op succes verdubbelen tot verdrievoudigen.
Overzicht van de drie populairste rookstopmiddelen in België
- Champix (varenicline) – vermindert trek én plezier van roken
- Nicorette – vervangt nicotine gecontroleerd
- Zyban (bupropion) – beïnvloedt dopamine en noradrenaline
Champix: de meest effectieve optie volgens studies
Werkzame stof: varenicline
Champix is volgens internationale en Belgische studies het meest effectieve rookstopmiddel. Het werkt op twee manieren tegelijk:
- Het vermindert de drang naar nicotine
- Het blokkeert het belonende effect van roken
Zelfs als iemand tijdens de behandeling toch rookt, voelt de sigaret minder bevredigend aan. Dat maakt terugval minder aantrekkelijk.
Effectiviteit
In België ligt de rookstopkans na 12 maanden met Champix rond de 25–30%, aanzienlijk hoger dan bij nicotinevervangers.
Voordelen
- Hoogste slaagkans
- Geen nicotine
- Vermindert plezier van roken
Mogelijke bijwerkingen
- Misselijkheid (meestal tijdelijk)
- Vivid dreams
- Lichte slaapproblemen
Psychiatrische bijwerkingen worden tegenwoordig als zeldzaam beschouwd, maar artsen blijven voorzichtig bij patiënten met ernstige depressie.
Nicorette: klassieke nicotinevervangende therapie
Nicorette is de bekendste nicotinevervangende therapie (NRT) in België en is verkrijgbaar als:
- Kauwgom
- Pleister
- Zuigtablet
- Inhaler
- Spray
Het principe is eenvoudig: je vervangt sigaretnicotine door een gecontroleerde dosis zonder teer en koolmonoxide.
Effectiviteit
Nicorette verdubbelt de kans om te stoppen ten opzichte van geen behandeling, maar is minder effectief dan Champix.
Voordelen
- Vrij verkrijgbaar
- Weinig systemische bijwerkingen
- Geschikt voor lichte rokers
Nadelen
- Blijvende nicotineafhankelijkheid mogelijk
- Lagere stoppercentages
Zyban: rookstopmiddel met antidepressieve werking
Werkzame stof: bupropion
Zyban werd oorspronkelijk ontwikkeld als antidepressivum. Het helpt bij stoppen met roken door de dopamine- en noradrenalinespiegel te stabiliseren.
Voor wie is Zyban geschikt?
- Rokers met depressieve klachten
- Mensen die bang zijn voor gewichtstoename
- Wie eerder faalde met nicotinevervangers
Bijwerkingen
- Droge mond
- Slapeloosheid
- Zelden: epileptische aanvallen (bij risicopatiënten)
Daarom is Zyban in België uitsluitend op voorschrift verkrijgbaar.
Vergelijking: Champix vs Nicorette vs Zyban
| Middel | Effectiviteit | Nicotinevrij | Recept nodig | Geschikt bij depressie |
|---|---|---|---|---|
| Champix | ★★★★★ | Ja | Ja | Met voorzichtigheid |
| Nicorette | ★★★☆☆ | Nee | Nee | Ja |
| Zyban | ★★★★☆ | Ja | Ja | Ja |
Wat raden Belgische artsen meestal aan?
In de Belgische praktijk geldt vaak:
- Champix voor zware rokers en eerdere mislukte stoppogingen
- Nicorette voor lichte tot matige rokers
- Zyban bij combinatie met depressieve klachten
De beste resultaten worden bereikt wanneer medicatie wordt gecombineerd met begeleiding door een tabakoloog.
Prijs en terugbetaling in België
Via het RIZIV bestaat gedeeltelijke terugbetaling bij begeleiding door een erkend tabakoloog.
| Middel | Prijs (gem.) | Terugbetaling |
|---|---|---|
| Champix | €120–€150 / kuur | Ja (deels) |
| Nicorette | €30–€80 / maand | Ja (via begeleiding) |
| Zyban | €90–€110 | Ja |
Conclusie: welk rookstopmiddel past het best bij jou?
Er bestaat geen universele oplossing. In België blijkt Champix het meest effectief, maar Nicorette en Zyban blijven waardevolle alternatieven afhankelijk van jouw profiel.
Bespreek altijd je medische voorgeschiedenis, mentale gezondheid en eerdere stoppogingen met je arts of apotheker.
FAQ – veelgestelde vragen
Wat is het meest effectieve rookstopmiddel?
Champix toont de hoogste stoppercentages in studies.
Is Champix veilig?
Ja, bij correct gebruik en medische opvolging.
Kan ik Nicorette combineren met Champix?
Meestal niet aanbevolen zonder artsenadvies.
Helpt Zyban ook tegen depressie?
Ja, het heeft een antidepressieve werking.
